Bugun...


Gülşah Aynagöz

facebook-paylas
Tükenmişlik Sendromu
Tarih: 07-07-2021 23:55:00 Güncelleme: 07-07-2021 23:55:00


Hemşirelerin yüzde 96’sı tükenmişlik sendromu yaşıyor. Peki nedir bu 'Tükenmişlik Sendromu'?
   

Tükenmişlik ilk olarak 1974 yılında Herbert Freudenberger tarafından ortaya atılmıştır. O tükenmişliği; enerji, güç ve kaynaklar üzerindeki aşırı istekler, taleplerden dolayı tükenmeye başlamak olarak tanımlamıştır. Günümüzde en yaygın ve kabul gören tanım ise Maslach tarafından 3 boyutlu olarak geliştirilmiştir. Tükenmişliği sosyal bir sorun olarak ele almıştır. Maslach tükenmişliği “profesyonel bir kişinin mesleğinin özgün anlamı ve amacından kopması, hizmet verdiği insanlar ile artık gerçekten ilgilenemiyor olması” biçiminde tanımlamıştır.
    Tükenmişlik  duygusal tükenme,duyarsızlaşma ve düşük kişisel başarı hissi byutlarından oluşur. Duygusal tükenme, çalışanların yorgunluk ve duygusal yönden kendilerini yıpranmış hissetmelerindeki artış,enerji kaybı,halsizlik,aşırı yorgunluk olarak tanımlanır. Kişinin yaptığı iş nedeniyle kendini aşırı yüklenmiş, tükenmiş hissetmesidir ve tükenmişliğin en önemli belirleyicisidir. Duyarsızlaşma, kişinin hizmet verdiklerine karşı, bu kişilerin birer birey olduklarını dikkate almaksızın, duygudan yoksun biçimde tutum ve davranışlar sergilemesidir. Kişiye nesnel olarak eğilimi yansıtır. Düşük kişisel başarı hissi ise sorunun başarı ile üstesinden gelememe ve kendini yetersiz görme olarak tanımlanır.
Tükenmişliğe sebep olan nedenler;

  • İş yoğunluğundan kaynaklı kendi ilgi duyduğu konulara vakit ayıramamak
  • Demokratik olmayan, hiyerarşik ve merkeziyetçi bir yönetim tarzı
  • Yapıcı olmayan bir eleştiri tarzının kullanılıyor olması
  • Objektif ödüllendirme araçlarının olmaması
  • Çalışanlara eleştiri ve ödüllendirme konusunda eşit davranılmaması
  • Çalışanların mesleki gelecekleri konusunda kendilerini güvensiz hissetmesi, belirsizlik ve engellenme yaşıyor olmaları
  • Çalışanların gereksinimlerini dikkate alan bir yönetim anlayışının bulunmaması
  • İş yükünün fazla olması
  • İşin rutin olması, hep aynı şeylerin istenmesi, yeni şeyler üretmede teşvik edilmemek
  • Uzun çalışma saatleri
  • Beklenti düzeyinin yüksek olması ve ulaşılması olanaksız olan hedeflere sahip olmak
  • Zihinsel yorgunluk ve iş stresi
  • Katı kurallar
  • Her şeyi mükemmel yapma isteği
  • Zamanı gelmeden üst makama terfi etme isteği
  • Kendi kendini aşırı güdülemeye çalışmak

TÜKENMİŞLİĞİN BELİRTİLERİ
Psikofizyolojik belirtiler
Yorgunluk ve bitkinlik hissi, enerji kaybı, kronik soğuk algınlığı, sık baş ağrıları ve uyku bozuklukları, sindirim bozuklukları ve kilo kaybı, solunum güçlüğü psikosomatik hastalıklar,koroner kalp rahatsızlığı riskinde artma


Psikolojik belirtiler
Duygusal bitkinlik,kronik bir sinirlilik hali, çabuk öfkelenme, zaman zaman bilişsel becerilerde güçlükler yaşama ,hayal kırıklığı, çökkün duygu durumu,huzursuzluk,sabırsızlık, benlik saygısında düşme,değersizlik, eleştiriye aşırı duyarlılık,karar vermekte yetersizlik, boşluk ve anlamsızlık hissi,ümitsizlik


Davranışsal belirtiler
Hatalar yapma, bazı şeyleri erteleme yada sürüncemede bırakma, işe geç gelme, izinsiz olarak yada hastalık nedeni ile işe gelmeme, işi bırakma eğilimi,hizmetin niteliğinde bozulma, işte ve iş dışındaki ilişkilerde bozulma, kaza ve yaralanmalarda artış ,meslektaşlara ve hizmet verilen kişilere, mesleğe vb.. karşı alaycı bir tavır sergileme, işle ilgilenmek yerine başka şeylerle vakit geçirme, kuruma ilginin kaybı
Tükenmeyi önlemek ve onunla başa çıkmak için yapılabilecekler organizasyonel ve bireysel ( iş arkadaşları, aile düzeylerinde) ele alınabilir.

ORGANİZASYON DÜZEYİNDE
Devlet yönetimi düzeyinde yapılması gerekenler:

  • Ülkemizde çağdaş yönetim ilkelerine uygun olarak örgütlenmesi için çalışanların görevlerini ve yetkilerini belirleyen gerekli yasal düzenlemelerin yapılması ve yaşama geçirilmesi.
  • Demokratik, yatay sorumluluk ve yetkileri paylaştıran yönetim yaklaşımının benimsenmesi,
  • Sistemdeki ödül kaynaklarının arttırılması,
  • Uzun çalışma saatlerinin azaltılması,
  • Düşük ücret sorunun giderilmesi,
  • Tatil ve sosyal aktivite olanaklarının arttırılması,
  • Personel yetersizliği sorununun giderilmesi

İş yeri yöneticileri düzeyinde yapılması gerekenler:

  •  Görev tanımlarının açık ve net olması,
  • İşe yeni başlayan kişinin oryantasyon programına katılımı ve süpervizyon sağlanması,
  •  İş ile çalışan arasında uyumu sağlamak için işin modifiye edilmesi,
  •  Bölümlerin özelliklerine göre etkin personel planının yapılması,
  • Düzenli ekip içi toplantıları ile öneri ve eleştirilerin alınması,
  • Sorun çözmede kalıcı mekanizmaların oluşturulması,
  • Sorunların ilk ortaya çıkış anında ele alınması
  • Yöneticilerin çalışanı desteklediklerinin ve sıkıntılı bir durumda kendilerinden yardım alabileceklerin çalışanlarca biliniyor olması,
  •  Elemanların gereksinim duyduğu sürekli eğitim olanaklarının sağlanması, sistemdeki ödül kaynaklarının çoğaltılması
  •  Çalışanların bireysel ihtiyaçlarının karşılanmasına önem verilmesi ve kolaylaştırılması,
  •  Alınan kararlara katılımın sağlanması gereklidir.
  •  Hoşgörülü, esnek, adaletli, katılımcı bir yönetim anlayışı ve dinleyen, değer veren bir yönetici, tükenmenin önlenmesi ve giderilmesinde son derece önemlidir.

Bireysel düzeyde yapılması gerekenler

  • İşe başlamadan önce kişi yaptığı işin zorluklarını ve risklerini öğrenmelidir.
  • Tükenmenin ne olduğunun ve belirtilerinin bilinmesi kişinin kendindeki durumu erkenden tanımasını ve çözüm aramaya yönelmesini sağlayacaktır.
  • Kişiler duygularını ve zorluklarını paylaşmaları gerektiğinde yardım istemeleri konusunda teşvik edilmelidirler.
  • Kişinin insan olarak sınırlılıkları olan bir birey olduğunu,sorumluluklarının sınırlarını bilmesi, gereksiz ve kaldıramayacağı yüklerin altına girmesini önleyebilir.
  • Kişi hizmet sunduğu kişilere ancak kendi sorumluluk sınırları içinde yardım edebileceğini, kurumun sınırlılıklarını kendisinin aşamayacağını, aşmasının da gerekmediğini, tüm sistemin sorunlarından değil ancak kendi yaptıklarından sorumlu olduğunu bilmelidir. Kişi yaşamının iş dışındaki alanlarını geliştirmesi için teşvik edilmelidir.
  • Hobileri olan, sosyal ilişkileri zengin kişiler tükenmeye karşı daha donanımlıdırlar.
  • Kişi tatil ve dinlenme olanaklarını mutlaka kullanmalıdır.
  •  İşyerindeki rutin alışkanlıklarını bırakmak, monotonluğu azaltmak, örneğin her öğle tatilini aynı kişilerle aynı yerde geçirmek yerine değişik öğle tatili planları yapmak yararlı olabilir.
  •  İş çıkışı rahatlatıcı aktivitelerde bulunmak son derece yararlıdır. Özellikle fiziksel boşalım sağlayan spor aktiviteleri yararlıdır.
  • Stresi kontrol etmeyi bilmeliyiz.
  • Düzenli bir hayat tarzı,sağlıklı beslenmek, ve ideal kiloyu korumak uygulanması gereken temel kurallardır.
  • Alkol ve sigarayı bırakmak yada azaltmak yorgunluktan kurtulmada en önemli etkenlerden biridir.
  • Uyku ritmine dikkat etmek gerekir.Rahat bir uyku için yatağa girmeden önce,günlük bütün stres nedenlerini aklımızdan uzaklaştırmak, hoşa giden konuları düşünmek, hoşlandığınız bir filmi seyretmek; düzenli bir uyku sağlayabilir.

 



Bu yazı 222 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
GÜNLÜK BURÇ
HABER ARA
YUKARI